Orta Doğu’daki çatışmaların küresel petrol arzına yönelik endişeleri artırmasıyla birlikte, Avrupa Birliği genelinde akaryakıt fiyatlarında belirgin bir artış kaydedildi. Savaş öncesi döneme kıyasla benzinin litre fiyatı yüzde 24, dizel fiyatı ise yüzde 33 oranında yükseldi.
Avrupa Komisyonunun haftalık petrol bülteni verilerinden derlenen bilgilere göre, AB genelinde vergiler dahil ortalama benzin fiyatı, 23 Şubat’ta litre başına 1,64 avro seviyesindeyken, 7 Eylül’de yaklaşık yüzde 24 artışla 2,04 avroya çıktı. Aynı dönemde dizel fiyatlarındaki artış ise daha hızlı gerçekleşti. AB’de dizelin litre fiyatı 23 Şubat’ta 1,59 avro iken, 7 Eylül itibarıyla yaklaşık yüzde 33 artarak 2,11 avroya ulaştı.
Akaryakıt fiyatlarının tırmanmasında, Orta Doğu’daki savaşın küresel petrol piyasalarındaki arz güvenliğine etkileri başrol oynadı. Bölgedeki çatışmaların şiddetlenmesi; petrol üretim tesisleri ve enerji altyapısına yönelik saldırı risklerinin yanı sıra Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen sevkiyatlara ilişkin belirsizlikleri artırdı. Brent petrolün varil fiyatı eylülde 100 doların üzerine çıkarken, Avrupa’daki dizel piyasasında arz koşullarının sıkılaşması dizelin benzinden daha hızlı zamlanmasında etkili oldu.
Ülkelere Göre Fiyat Artışları
AB üyesi ülkeler arasında benzin fiyatlarında en yüksek artışlar Danimarka ve Finlandiya’da görüldü. Danimarka’da benzinin litre fiyatı yaklaşık yüzde 36 artışla 1,94 avrodan 2,63 avroya, Finlandiya’da ise yine yaklaşık yüzde 36 artışla 1,71 avrodan 2,32 avroya çıktı. Bu iki ülkeyi yüzde 32 ile Çekya ve Polonya, yüzde 29 ile Litvanya takip etti.
Dizel fiyatlarındaki en yüksek artış ise Bulgaristan’da kaydedildi. Bulgaristan’da litre başına dizel fiyatı yaklaşık yüzde 47 artışla 1,23 avrodan 1,81 avroya yükseldi. Bulgaristan’ı yaklaşık yüzde 44 artışla Çekya, yüzde 42 ile Finlandiya, yüzde 39 ile Polonya ve yüzde 38 ile Belçika izledi. Çekya, Finlandiya ve Polonya hem benzin hem de dizelde en sert fiyat artışı yaşayan ilk beş ülke arasında yer aldı.
Ülkeler arasındaki fiyat farklılıklarında vergi oranları, ulusal para birimlerindeki dalgalanmalar, rafineri ile akaryakıt tedarik yapıları ve yerel piyasa koşulları etkili oluyor.
Avrupa Komisyonu’ndan Değerlendirme
Avrupa Komisyonu, 8 Eylül’de yaptığı açıklamada, Orta Doğu’daki durumun istikrarsızlığını koruduğunu ve jeopolitik belirsizliğin dizel ile jet yakıtı başta olmak üzere petrol ürünleri piyasalarındaki fiyat oynaklığını artırdığını bildirdi. Komisyon, mevcut aşamada AB’de petrol arz güvenliği açısından acil bir sorun bulunmadığını, ancak çatışmanın seyrinin önümüzdeki haftalarda ve aylarda piyasaları daha da sıkılaştırabileceğini vurguladı.
